Metodologia mapy długości życia

Place Factors · gminy Polski · populacja ogółem

To wskaźnik okresowy dla populacji. Nie przewiduje długości życia konkretnej osoby i nie dowodzi, że sam obszar powoduje różnicę wyniku.

1. Rekomendowany wariant

Mapa pokazuje okresowe dalsze trwanie życia przy urodzeniu (e₀) dla dziewięcioletniego okna 2017–2025. Najmniejszą jednostką jest gmina, dla której wynik jest estymacją modelu małych obszarów. Poziomy powiatu i wyższe są liczone z zaobserwowanych zgonów według wieku.

2. Dane źródłowe

1. Liczby zgonów według 18 grup wieku dla powiatów oraz ludność według wieku dla gmin i powiatów pochodzą z Banku Danych Lokalnych GUS.
2. Gminę kalibruje publikowana przez BDL cecha 450541: zgony na 1000 ludności. Odtworzona liczba zgonów jest przybliżona ze względu na zaokrąglenie współczynnika.
3. Ekspozycja w osobolatach jest przybliżana średnią z kolejnych stanów ludności na koniec roku.
4. Granice kraju, województw, powiatów i gmin pochodzą z Państwowego Rejestru Granic.

3. Obliczenie

1. Dla każdej grupy wieku obliczany jest współczynnik zgonów: zgony / osobolata.
2. Współczynniki są przeliczane na prawdopodobieństwa zgonu w skróconej tablicy trwania życia; ostatni przedział 85+ jest otwarty.
3. Suma osobolat przeżytych przez hipotetyczną kohortę podzielona przez jej liczebność początkową daje e₀.
4. Dla poziomów od powiatu wzwyż przedział 95% pochodzi z parametrycznego bootstrapu Poissona.

4. Model gminny

1. Powiatowa krzywa umieralności według wieku jest stosowana do struktury wieku gminy, co daje oczekiwaną liczbę zgonów.
2. Przybliżona liczba zgonów gminy wyznacza surowy standaryzowany iloraz umieralności (SMR).
3. Model Gamma–Poissona wygładza SMR w kierunku 1. Domyślny prior odpowiada 200 oczekiwanym zgonom, więc małe gminy są stabilizowane silniej.
4. Przedział 95% pochodzi z rozkładu a posteriori. Wynik ma klasę wiarygodności: wysoką od 500, średnią od 200 i niską poniżej 200 oczekiwanych zgonów.

5. Piramida zoom i agregacja

1. Zoom 0–3 pokazuje Polskę, 4–6 województwa, 7–9 powiaty, a od zoomu 10 gminy.
2. Wartości nadrzędne nie są średnią wyników gmin ani powiatów. Najpierw sumowane są zgony i osobolata w każdej grupie wieku, a następnie ponownie liczona jest pełna tablica trwania życia.
3. Każdy poziom ma osobny manifest i komórki przestrzenne, więc serwer pobiera tylko dane przecinające widok mapy.

6. Ograniczenia

1. Wynik zależy od struktury i jakości rejestracji danych, migracji oraz miejsca przypisania mieszkańca i zgonu.
2. Granice odnoszą się do bieżącego wydania PRG, natomiast obserwacje obejmują kilka lat.
3. Gminny profil zgonów według wieku nie jest obserwowany bezpośrednio; model zakłada kształt profilu powiatu i skaluje go łączną umieralnością gminy.
4. Gminy utworzone w trakcie badanego okresu wykorzystują krótszy szereg widoczny w popupie. Dla Grabówki i Szczawy, utworzonych w 2025 r., BDL nie publikuje jeszcze współczynnika zgonów; wynik opiera się tylko na strukturze wieku gminy i profilu powiatu oraz ma niską wiarygodność.
5. Porównanie obszarów nie koryguje czynników społecznych, zdrowotnych ani środowiskowych i nie ma interpretacji przyczynowej.